Bệnh đậu mùa khỉ (mpox/monkeypox) là bệnh truyền nhiễm do virus gây ra, không phải là bệnh mới. Virus đậu mùa khỉ được phát hiện lần đầu vào năm 1958 trên các đàn khỉ phục vụ nghiên cứu; ca bệnh đầu tiên ở người được ghi nhận năm 1970 tại Cộng hòa Dân chủ Công Gô. Từ đó đến nay, bệnh lưu hành tại nhiều quốc gia khu vực Trung Phi và Tây Phi và có nguy cơ lan rộng ra các khu vực khác.
Triệu chứng thường gặp
Người mắc bệnh đậu mùa khỉ thường xuất hiện các biểu hiện như sốt, đau đầu, đau cơ, đau lưng, sưng hạch bạch huyết, ớn lạnh, mệt mỏi và phát ban dạng mụn nước. Ban có thể xuất hiện trên mặt, trong miệng hoặc tại nhiều vị trí khác trên cơ thể.
Bệnh thường tự khỏi sau 2–3 tuần; tuy nhiên, diễn biến có thể nặng hơn ở trẻ em, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.
Tác nhân gây bệnh
Virus đậu mùa khỉ là virus DNA sợi đôi, gồm hai nhánh chính là nhánh Trung Phi và nhánh Tây Phi. Trong đó, nhánh Trung Phi có xu hướng gây bệnh nặng và khả năng lây lan cao hơn. Một số loài động vật như sóc cây, chuột túi Gambian và các loài linh trưởng có thể mang virus; tuy nhiên, ổ chứa tự nhiên chính xác đến nay vẫn chưa được xác định rõ.
Nguồn lây và phương thức lây truyền
Bệnh có thể lây từ động vật sang người và từ người sang người thông qua tiếp xúc gần. Virus lây truyền qua:
-
Tiếp xúc trực tiếp với tổn thương da, dịch cơ thể của người bệnh.
-
Giọt bắn đường hô hấp khi tiếp xúc gần, kéo dài.
-
Tiếp xúc với đồ dùng, vật dụng nhiễm mầm bệnh.
-
Lây truyền từ mẹ sang thai nhi qua nhau thai hoặc khi tiếp xúc gần trong và sau sinh.
Thời gian ủ bệnh thường từ 6–13 ngày, có thể dao động trong khoảng 5–21 ngày.
Tính cảm nhiễm và miễn dịch
Những người chưa từng được tiêm vắc xin phòng bệnh đậu mùa có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Sau khi khỏi bệnh, người mắc thường có miễn dịch lâu dài và hiếm khi tái nhiễm.
Các biện pháp phòng, chống dịch
Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế Việt Nam, các địa phương cần:
-
Tăng cường giám sát, phát hiện sớm ca bệnh tại cửa khẩu và cơ sở khám chữa bệnh.
-
Lồng ghép giám sát với hoạt động phòng, chống HIV/AIDS, da liễu, phụ khoa.
-
Tổ chức tập huấn cho cán bộ y tế về giám sát, chẩn đoán, điều trị và phòng ngừa lây nhiễm.
-
Rà soát, cập nhật kế hoạch ứng phó; chuẩn bị đầy đủ thuốc, trang thiết bị, nhân lực và kinh phí phục vụ công tác thu dung, điều trị và chống dịch.
-
Đẩy mạnh công tác truyền thông, đặc biệt đối với các nhóm nguy cơ cao.
Các Viện Vệ sinh dịch tễ/Pasteur và bệnh viện tuyến cuối cần theo dõi sát tình hình dịch, phát hiện sớm ca bệnh hoặc chùm ca bệnh; bảo đảm sẵn sàng sinh phẩm xét nghiệm, thuốc, trang thiết bị và nhân lực; đồng thời hỗ trợ chuyên môn cho các địa phương trong xử lý ổ dịch và điều trị bệnh nhân.
Người dân cần chủ động theo dõi sức khỏe, hạn chế tiếp xúc gần với người có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh, thực hiện vệ sinh cá nhân thường xuyên và tuân thủ hướng dẫn của cơ quan y tế. Chủ động phòng bệnh là biện pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng.
Nguồn: Sưu tầm
